حسن حسن زاده آملى
481
هزار و يك كلمه (فارسى)
آيات بزرگ علامه طباطبائى و آقا شيخ محمد تقى آملى و آقا سيد محمد حسن الهى در سير و سلوك قرآنى از شاگردان بنام جناب آية الله سيّد على آقاى قاضى تبريزى بودهاند ، و حقّا در مراقبت كه كشيك نفس كشيدن است بسيار قوى و داراى رتبت عنديّت بودهاند كه في مقعد صدق عند مليك مقتدر در شأن آنان صادق بود ، و در مكارم اخلاق نمونه بودهاند ، و آيتين معظّم آقا ميرزا ابو الحسن رفيعى قزوينى ، و آقا ميرزا احمد آشتيانى هريك را شأنى خاص در تدريس و تفهيم بود . جناب رفيعى در حدّت ذكاء و قوت حافظه و حسن و لطف تقرير ، و جودت و فصاحت گفتار و حلاوت و سلاست بيان ، زبانزد خواصّ بوده است . و بويژه در تعبير و تفسير آراء و افكار ملّا صدرا و حلّ معضلات اسفار تبحّر و تمهّرى شگفت داشت . علامه شعرانى و آية الله آشتيانى و متأله الهى قمشهاى ، هرسه قانون طب بو على را تدريس مىفرمودند و جناب آقا ميرزا احمد آشتيانى در آن تبحّرى بسزا داشت . و همچنين اساتيد ديگرى را كه نام بردهايم همه به حقيقت روحانى والامقام و بزرگوارانى صاحبدل و عالمانى عزيز الوجود بودند . و در حقيقت ستارگان فروزان آسمان معارف بودند ، و با تفاوت در قدر در هدايت و تعليم و تربيت يك دل و يك زبان بودند . ادراك تعدّد مشايخ علم براى محصّل علوم اهميّتى خاص دارد كه از هريك به گونهاى كسب فضائل مىكند ، و از هرمحضرى سبكى خاص در تعليم و تدريس فرامىگيرد ، و از روحانيت هريك معنويت ويژهاى تحصيل مىنمايد ، و از هر لهجهاى منطقى مخصوص مىآموزد ، و از القاءات سبّوحى هريك نحوهاى از غرر كلم و درر حكم مىاندوزد ، و از آداب زندگى هريك بهرهاى بخصوص مىبرد ، لاجرم خود معجونى يادگار از همه مىگردد ، و مخزنى از جواهر معارف هريك مىشود . فصل سى و سوم باب ششم مقدمه تاريخ ابن خلدون را در لزوم سير و سفر در